Ze dwaalde voornamelijk doelloos rond in de tuin. Haar lange haar was verward en hing als een kluwen in haar nek. Haar nagels waren lang, haar voeten vuil en haar hele verschijning ademde verwaarlozing. In het verpleeghuis waar ze woonde, wist men niet meer hoe men haar kon bereiken. Ze accepteerde geen zorg. Aanraking was te veel, douchen onmogelijk, en zelfs de kleinste handeling kostte immense spanning.
Daarom werd mevrouw voor een kortdurende opname opgenomen op de D-zep afdeling van een van onze expertisecentra voor mensen met dementie en zeer ernstig probleemgedrag (D-zep).
Ze was nog slechts een schim van de vrouw die ze ooit was. Foto’s uit het verleden lieten een keurige, verzorgde en elegante dame zien, die zelf cliënten behandelde. Een vrouw die graag reisde en opgroeide in Zuid-Amerika.
De eerste stappen: veiligheid en vertrouwen
Eerst verantwoordelijke verzorgende vertelt:
“Bij binnenkomst zagen wij iemand die duidelijk de grip op zichzelf en het leven kwijt was. Al snel werd duidelijk dat we iets moesten doen: uit respect voor haar waardigheid, maar ook voor haar gezondheid. In overleg met de arts en haar echtgenoot mochten we haar mild ondersteunen met medicatie voorafgaand aan de zorgmomenten. Ons eerste gezamenlijke doel was simpel maar groot: zorgen dat ze er weer verzorgd uitziet en haar stap voor stap stimuleren om zelf mee te doen in de dagelijkse zorg. Na de eerste twee weken accepteerde ze een beetje hulp en langzaam steeds meer.
Een doorbraak: muziek, taal en identiteit
“Omdat mevrouw in Zuid-Amerika was opgegroeid, merkten we al snel dat veel van haar antwoorden in het Spaans kwamen. Ze begreep ons wel, maar miste de woorden om in het Nederlands te reageren. Dat zorgde soms voor frustratie aan beide kanten.
Tot onze muziektherapeut met Zuid‑Amerikaanse roots, in het Spaans met haar begon te praten. Het was alsof iemand een deur opendeed. Ze ontspande, reageerde en maakte contact”, vertelt de verantwoordelijke verzorgende.
De muziektherapeut vult aan:
“Ik zocht muziek uit haar jeugd. Tijdens de muziekobservaties gebeurde er iets bijzonders: Ik ontdekte dat ze instructies volgde en dat ze kon reageren op wat in haar omgeving gebeurde en dat ze zich kon aanpassen. Iets wat in het dagelijks leven vaak moeilijk was, maar via muziek nog aanwezig bleek. Ze begon te zingen. Eerst zacht en voorzichtig, later vrijer. Ze kende de teksten nog, en als ze deze even kwijt was, improviseerde ze in haar eigen tekst. De muziek bracht herinneringen terug en hielp haar haar identiteit te hervinden.”
De kracht van nabijheid
“Langzaam werd de D‑zep‑afdeling haar veilige plek.
Omdat ze geen kinderen had en haar partner door ziekte niet vaak op bezoek kon komen werden de zorgmedewerkers voor haar een soort familie. We boden nabijheid, voorspelbaarheid en respect voor haar eigen regie. Haar zorgzame houding kwam steeds meer naar voren. Er ontstond een sterke band tussen haar en het zorgteam. Ze herkende de gezichten van de medewerkers, maar de namen kon ze niet onthouden”, vertelt de verantwoordelijke verzorgende.
“We bleven steeds onderzoeken:
Wat heeft ze nodig om zichzelf te kunnen zijn?
Waar ligt haar balans?
En telkens weer zagen we dat ze beter functioneerde. De muziektherapie, gecombineerd met de multidisciplinaire zorg, gaf haar energie, opluchting en eigenwaarde.”
Groeien naar zelfstandigheid
In de loop van de maanden veranderde ze zichtbaar. Ze liep rustiger rond in plaats van doelloos te dwalen. Ze begon weer voor zichzelf te zorgen waar dat mogelijk was. Ze zocht contact, vertelde verhalen en genoot opnieuw van wandelen buiten. En vooral: ze durfde haar plek weer in te nemen.
Het was een overwinning voor haar en voor ons toen ze steeds meer taken zelf begon op te pakken.
Terugverhuizen met nieuwe mogelijkheden
“Toen mevrouw uiteindelijk terugverhuisde, was ze een andere vrouw dan degene die vier maanden eerder bij ons binnenkwam. Ze had opnieuw aanknopingspunten om grip op haar leven te ervaren. Er was meer rust, meer vertrouwen en meer verbinding met wie ze van binnen nog altijd was.”
Dit verhaal laat zien dat zelfs in tijden van crisis, wanneer iemand zichzelf volledig lijkt kwijt te zijn, er nog zoveel mogelijk is wanneer je kijkt naar de mens achter de symptomen. Mevrouw F. heeft opnieuw ruimte gekregen om te zijn wie ze is. Daar is het hele multidisciplinaire team enorm trots op.
